Tem 022011
 

Her ne kadar Asya ve Avrupa ülkelerine oranla köklü bir geçmişe sahip olmasa da Amerika da yüzyıllar içerisinde kendi kültürel öğelerini oluşturan bir devlet olarak karşımıza çıkmaktadır. Aynen sahip olduğu federe yapısı gibi kişileri arasında da ırk, etnik kimlik gibi bireysel özellikleri farklı olan Amerika Birleşik devletleri, zamanla kendi kültürünü oluşturmuş, başlıca göç aldığı İngiltere, İspanya,Fransa ve Portekiz gibi farklı ülkelerin kültürlerini potasında eritebilmiştir. Bu anlamda sınır komşusu Kanada’dan fark taşır: Kanada, göç aldığı ülkeleri direkt olarak ayrı bir kültür olarak görür, çokkültürlülük/ çoğulkültürlülük olarak çevirebileceğimiz ‘multiculturalism’ unsurunu benimser. Bu yüzden de örneğin tanışırken Kanadalılar ‘French-Canadian’ , ‘Indian-Canadian’ gibi etnik özelliğini de belirtirler. Çünkü ülkelerini tüm kültürlerin farklı özelliklerini içinde barındıran,çeşitli kültürlerden oluşan bir bütün olarak görürler. Amerika için bu durum tam tersidir,farklı kültürlerin bir araya gelip aynı potada erimesi ve dolayısıyla da ‘Amerikalı olmak’ söz konusudur.

Amerikan kültürünün en önemli özelliklerinden biri “Individualism” yani Ferdiyetçilik’tir. Bu özellik gereğince kişi; fikirlerinde ve eylemlerinde kendi başına hareket eder ve kendi başarıları/başarısızlıkları ile değerlendirilir. Ülkenin özgürlükleri ve özgür düşünceyi destekleyen ve koruyan yapısı ile bu öğe iç içe geçmiş durumdadır. Toplumsal yaklaşım, toplum iradesinden önce bireyin iradesi ve hakları önem taşır. Ancak etnik farklılıklar bu konuda varyasyonlar gösterebilir: Siyahi Amerikalılarda birlik oluşturma, birlikte hareket etmenin örneklerine sıkça rastlanması bu varyasyonlara örnektir.

Bireysel hakların önem kazanması, kişilerin devlete karşı kayıtsızlığı anlamına gelmemelidir, aksine devlet— ‘devlete bağlılık’ ve yurttaş olma bilinci—‘Amerikalı olmak’, oldukça önem verilen öğelerdir.

Bireysel yaklaşımın bir uzantısı olarak sadece kendine bağımlı olma—yani bağımsız hareket edebilme ve fırsatları değerlendirebilme önemli öğeler arasındadır. Zaman da kişinin elindeki bir fırsat olarak görülmektedir. Dolayısıyla zamanı etkin kullanma oldukça önem verilen bir konudur. Bu konuya ilerleyen yazılarda daha genişçe yer verilecektir.

Amerikan toplumu için organizasyonel yapılanma önem taşıyan bir diğer öğedir. Sosyal bilimlerde yer alan organizasyonel teoriler, iş tanımları, verimlilik , rekabet ve yöneticilikle ilgili ortaya atılan teorilerin ve günümüzdeki uygulamaların önemli bir kısmı İngiliz ve Amerikan kökenlidir. Kurumsal yaklaşım ve yöneticilikle ilgili benimsenen yaklaşımlar arasında Japonya da başı çeken diğer bir ülkedir.

Kişiler arasında belirli bir psikolojik ve fiziksel mesafenin bulunması gerekliliği ve bu kişilerarası mesafenin korunması önemli birbaşka konudur. Dolayısıyla hem vücut dilinde hem kullanılan sözcüklerde temkinli yaklaşmak, sık ve/veya uygunsuz temastan kaçınmak önem taşımaktadır. Aksi durumlar—uygunsuz hareketler, hatta sözlü ifadeler günümüzde yasal yaptırımlarla sonuçlanabilmekte, ‘taciz’ olarak adlandırılıp dava konusu olabilmektedir.

Kişilerarası iletişim, her ülkede olduğu gibi, şehirler—bölgeler, eyaletler arasında , hatta kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Bireysel olarak Amerikalıları arkadaş canlısı, kolay iletişim kurabilen kişiler olarak düşünüyorum. Ancak bu konuda gerek Amerikan toplumu için gerek tüm toplumlar için genelleme yapılamayacağının, kişilerin mesafeli ya da samimi davranmalarının toplumsaldan ziyade kişilerin bireysel seçimi olduğuna inanıyorum.

Amerikalılar için açık sözlü olmak kişilerarası iletişimde temel noktalardan biridir. Bu konu iki şekilde ele alınabilir: yalan söylememek ve direkt konuşmak. İlkini ele alırsak yalan söylememek,dürüst olmak kuşkusuz tüm toplumlar ve kişiler için yüceltilen kavramlardır. Ancak Amerikan toplumunda yalan söylemek kişilerarası iletişimi zedeleyen temel öğeler arasındadır. Bu yüzden dürüst olmak oldukça önem verilen bir toplumsal öğedir. Direkt konuşmak/direkt olmak daha sonra daha genişçe yer verileceği gibi bazen Amerikalı olmayan kişileri şaşırtırcasına söylemek istediğini direkt olarak karşınızdakine aktarmak olarak ele alınır. Lafı uzatmadan,en kısa ve yalın haliyle karşınızdaki kişiye iletmektir. Kişiler sizle yakınlık durumunu göz önünde bulundurmadan özel hayatlarıyla ilgili sırları sizle paylaşabilir. (Tabii ki bu durumu herkese ve her duruma uyarlamak olası değildir. Bireysel farklılıklar unutulmamalıdır)

Temizlik, kişisel hijyen oldukça önem verilen birbaşka konudur. Amerikan toplumu için temizlik denince hem kişisel hijyen, kişinin bulunduğu yerin hijyeni gibi ilgili temizlik araçlarının en üst düzeyde kullanılması ve böylelikle ‘temizlenilmesi’; hem de kokulardan arınmış olması ve koku ile birbirlerini rahatsız etmemesi (‘being free from odors’) anlaşılır. Temizlik ancak bu öğelerin tam olarak bulunması ile mümkündür.

Amerikan kültürü ile ilgili paylaşımlarımın bu kültürü biraz daha tanımada faydalı olacağını umuyorum. Yazılar, konuların fazla dağılmaması ve farklı anlamlar çıkarılmaması adına Amerikan tarihi, demografik verileri, Amerikan diplomasisi gibi alanlardan ziyade bu verilerin kültüre ve dile yansımalarını içerecektir. Benim paylaşımlarımın yanı sıra gerek benim gibi akademik kökenli bilgilerini paylaşmak isteyen, gerek Amerika’da yaşayan; dolayısıyla da kültür ve kültür farklılıkları hakkında birebir deneyimleri olan arkadaşlar bu deneyimleri paylaşırlarsa bundan hepimizin mutlu olacağına inanıyorum. Zira, sitenin özüne de uygun olarak, ‘Bilgi, paylaştıkça çoğalır’.

Pelin Bulut
USMER

 Leave a Reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>

(required)

(required)